Η εκμετάλλευση του πρωτογενή τομέα στην Κέρκυρα

Η εκμετάλλευση του πρωτογενή τομέα στην Κέρκυρα εκδηλώνεται με διάφορες μορφές και αφορά πληθώρα προϊόντων, όπως είναι τα παρακάτω:

ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Α. Ελιά και ελαιόλαδο ...
Ο κερκυραϊκός ελαιώνας θεωρείται γεωργική γη υψίστης σημασίας για την πολλαπλή χρησιμότητα του. Είναι παραγωγικός, αισθητικός και προστατευτικός στα επικλινή εδάφη, είναι ενιαίος και συνεχόμενος και εκτείνεται σε έκταση περίπου 240.000 στρεμμάτων. Αποτελείται από πυκνοφυτευμένα, γερασμένα (αιωνόβια), υψηλόκορμα δέντρα με κυρίαρχη ποικιλία τη λιανολιά Κέρκυρας.
Η λιανολιά Κερκύρας επιβιώνει σε δύσκολες συνθήκες ενώ μπορεί να ευδοκιμήσει και στα πιο φτωχά εδάφη. Ο καρπός της λιανολιάς συλλέγεται από το Νοέμβρη μέχρι και τον Ιούνιο και η μέση παραγωγή του παραγόμενου ελαιόλαδου ανέρχεται σε 15.000 τόνους ετησίως. Ο τρόπος συλλογής του καρπού αποτελεί αιτία για την παραγωγή χαμηλής ποιότητας ελαιόλαδου.

εικόνα 1
Το ελαιόλαδο «Άγιος Ματθαίος», από ποικιλία κορωνέικο έχει καταχωρηθεί στα μητρώα ως Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ), αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει τυποποιηθεί, λόγω έλλειψης υποδομών*.
Τα τελευταία χρόνια έχει ξεκινήσει προσπάθεια για ποιοτικότερο λάδι καλλιεργώντας βιολογικά ή με βάση τις αρχές της ολοκληρωμένης διαχείρισης (Ο.Ε.Φ ΕΑΣ Κέρκυρας καν.(Ε.Κ) 867/2008). Πολλοί ελαιοπαραγωγοί αιτούνται κάθε χρόνο στην Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας, από το 2006 και μετά, τον σταδιακό υποβιβασμό της κόμης των δένδρων τους προκειμένου να διαμορφώσουν ελαιώνες πιο προσιτούς στις καλλιεργητικές φροντίδες και ιδιαίτερα στην συλλογή του ελαιοκάρπου. Επιθυμούν να καταργηθεί το ελαιόδιχτο. Αρκετοί παραγωγοί μαδούν τον καρπό τους και παίρνουν λάδια με χαμηλότερες οξύτητες.
εικόνα 2
Άλλοι παράγοντες που συντελούν στην χαμηλή παραγωγή ελαιόλαδου σε σχέση με τον αριθμό των ελαιόδεντρων καθώς και στην υποβάθμισή του είναι οι μυκητολογικές ασθένειες της ελιάς λόγω κλίματος και ο σημαντικότερος εντομολογικός εχθρός της ο δάκος.
Τα στάδια της μεταφοράς ,προσωρινής αποθήκευσης, μεταχείρισης πριν την άλεση και όλα τα βήματα μέχρι την έξοδο του λαδιού στο διαχωριστήρα, αποτελούν σημαντικούς και κρίσιμους παράγοντες, για την παραγωγή ποιοτικού λαδιού. Η αποθήκευση, τυποποίηση και διάθεση είναι επίσης πολύ σημαντικά στάδια για την διατήρηση της ποιότητας του λαδιού.
εικόνα 3

Άλλα προϊόντα από την ελιά :
  • Πολλές οικογένειες αλατίζουν ελιές (ψιλολιές) για δική τους χρήση.
  • Το ελαιόλαδο εκτός από βρώσιμο, χρησιμοποιείται για την παραγωγή σαπουνιών από παλιά τοπική βιοτεχνία.
  • Το ξύλο της ελιάς χρησιμοποιείται από μικρές βιοτεχνίες για την κατασκευή διαφόρων αντικειμένων, είτε διακοσμητικών είτε χρηστικών.
  • Τελευταίο αφήσαμε το ξύλο από το κλάδεμα για την θέρμανση των νοικοκυριών.
Β. Αμπέλι ...
Στη Κέρκυρα καλλιεργούνται 10.600 στρέμματα αμπέλι που αντιστοιχεί σε ποσοστό 3,28% της καλλιεργήσιμης γης (κυριότερες ποικιλίες : κακοτρύγη, λευκό πετροκόρυθο, μαύρο πετροκόρυθο, βερζταμί, σκοπελίτικο, μοσχάτο, φειδιάς και άλλες οινοποιήσιμες ποικιλίες).
εικόνα 4
Με βάση τα στοιχεία της Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας Κέρκυρας, τα οποία βασίζονται στα στοιχεία που καταθέτουν κάθε χρόνο οι αμπελουργοί- οινοποιοί και οι αμπελουργοί που προμηθεύουν με σταφύλια τα επίσημα οινοποιεία, η καλλιεργήσιμη έκταση από την οποία παράγονται οι τοπικοί οίνοι (ΠΓΕ Κέρκυρας & ΠΓΕ Χαλικούνας) είναι120 στρέμματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αμπελοκαλλιεργητές που παράγουν κρασί για αυτοκατανάλωση.
εικόνα 5
Δυστυχώς η έλλειψη ενημέρωσης για το πόσοι είναι συνολικά οι αμπελοκαλλιεργητές, μας στερεί τη δυνατότητα να καταγράψουμε τις πραγματικές ποσότητες οίνου στην Κέρκυρα. Επίσης σε μικρή έκταση (17,5 στρ.) έχουμε καλλιεργούμενο αμπέλι με βάση τις μεθόδους της βιολογικής γεωργίας. Αναμφίβολα το αμπέλι αποτελεί παράδοση για την Κέρκυρα που πρέπει να ξαναζωντανέψει.
Γ. Κουμ-κουατ, λοιπά εσπεριδοειδή και νωπά οπωροκηπευτικά...
Στην Κέρκυρα καλλιεργούνται 15.000 δένδρα κουμ κουάτ που αντιστοιχούν σε 200 στρέμματα . Τα περισσότερα δένδρα κουμ κουάτ είναι στην περιοχή της Δημοτικής Ενότητας Θιναλίων, Τοπικής Κοινότητας Νυμφών ψηφιοποιημένα, αλλά υπάρχουν και σε όλη την Κέρκυρα μικρότεροι οπωρώνες.
εικόνα 6
Από το κουμ κουάτ παράγεται το ομώνυμο λικέρ ,φρουί γλασέ μαρμελάδα και γλυκό του κουταλιού. Σε μικρό ποσοστό εξάγεται. Είναι Προϊόν Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ). Καλλιεργούνται επίσης 5.900 στρέμματα (περίπου) εσπεριδοειδή (πορτοκαλιές, λεμονιές. μανταρινιές) Επιπλέον, καλλιεργούνται περίπου 2.000 στρέμματα κηπευτικά (λοιπές καλλιέργειες). Υπάρχουν αρκετοί παραγωγοί νωπών οπωροκηπευτικών (σε όλη την Κέρκυρα όπως Στρογγυλή, Κρητικά, Επισκοπιανά , Άγιος Ματθαίος, Νυμφές, Πλάτωνας, Αγραφοί, Αυλιώτες, Μεσαριά κ.α), οι οποίοι δεν είναι οργανωμένοι σε ομάδες παραγώγων.
εικόνα 7
Οι καλλιέργειες είναι υπαίθριες (ντομάτα, αγγούρι, πατάτα, φασολάκια, πιπεριές, μελιτζάνες κ.αλ), αλλά και θερμοκηπιακού τύπου. Επίσης υπάρχουν κλειστού και ανοικτού τύπου θερμοκήπια ανθοκομικών φυτών (περιοχή Αγ. Ματθαίου κ.α).
Δ. Αρωματικά Φυτά ...
Πλούσια είναι η αυτοφυής βλάστηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών (ρίγανη, θυμάρι, δεντρολίβανο, μάραθο, φασκόμηλο, χαμομήλι, τσάι βουνού, λεβάντα, μέντα, δάφνη, βασιλικός κλπ.), στην Κέρκυρα καθώς το κλίμα και το έδαφος (ορεινός όγκος Παντοκράτορα, Άγιοι Δέκα, Παξοί) ευνοούν την ανάπτυξή τους.
στρεμματα παραγωγης
ελαιώνας
240.000 στρέμματα
αμπελι
240.000 στρέμματα
κουμ-κουάτ
200 στρέμματα
(15.000 δένδρα)
εσπεριδοειδή
5.900 στρέμματα
κηπευτικά
2.000 στρέμματα

ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Ζωική παραγωγή...
Η εκτροφή ζώων συναντάται κυρίως στο βόρειο τμήμα του νησιού της Κέρκυρας (ορεινός όγκος Παντοκράτορα), καθώς και στην περιοχή της μέσης Κέρκυρας (Λιβάδι Ρόπα). Η κτηνοτροφία μπορεί να χαρακτηριστεί ως παραδοσιακή απασχόληση για τον τοπικό πληθυσμό, δεδομένου ότι μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80 υπήρχε αυτάρκεια σε κρέας και σε γάλα, ενώ υπήρχε σημαντική παραγωγή γαλακτοκομικών τοπικών προϊόντων (π.χ. βούτυρο, γραβιέρα Κέρκυρας κλπ.), που είχαν μεγάλη ζήτηση σε όλη την Ελλάδα και ήταν πρότυπα παραγωγής. Τα τελευταία χρόνια ο τομέας της κτηνοτροφίας διέρχεται κρίση λόγω της τουριστικής ανάπτυξης, αλλά και των αυστηρών κανόνων που έχουν τεθεί σε εφαρμογή (συνθήκες διαβίωσης ζώων, σήμανση κλπ.). Επιπλέον, παρατηρείται έλλειψη οργάνωσης (ομάδες παραγωγών), αδυναμία ενσωμάτωσης των νέων τεχνολογιών, καθώς και ανυπαρξία δράσεων κατάρτισης των κτηνοτρόφων.
εικόνα 8
Επιπρόσθετα, αρνητικό ρόλο διαδραματίζουν η έλλειψη χωροθετημένων κτηνοτροφικών ζωνών, με συνέπεια τον συνεχή διωγμό των κτηνοτροφικών μονάδων λόγω των προβλημάτων που δημιουργούν, ιδιαίτερα σε κατοικημένες και γειτνιάζουσες τουριστικές περιοχές, αλλά και η έλλειψη ζωοτροφών (βιολογικών ή μη), των οποίων η εισαγωγή από άλλες περιοχές ανεβάζει το κόστος παραγωγής σε υψηλά επίπεδα. Ο αριθμός των κτηνοτροφικών μονάδων είναι περιορισμένος, ενώ απουσιάζουν και ικανοποιητικές μονάδες μεταποίησης (τυροκομεία- αλλαντοποιεία), με αποτέλεσμα την περιορισμένη παραγωγή τοπικών προϊόντων (π.χ. βούτυρο Κερκύρας, γραβιέρα Κέρκυρας, σαλάμι Κέρκυρας, νούμπουλο), που χαρακτήριζαν την κτηνοτροφία του νησιού.
εικόνα 9

Κονικλοτροφία: αδειοδοτήθηκε η πρώτη μικρή μονάδα με 200 μητέρες και τα παράγωγά τους. Σαλιγκαροτροφια: Υπάρχει έντονο ενδιαφέρον αλλά παρ’ όλο που υπάρχουν 3-4 μονάδες δεν γνωρίζουμε τη δυναμικότητα τους μιας και δεν έχουν αδειοδοτηθεί ακόμη.

Ορνιθοτροφία: Κότες αυγοπαραγωγής-κοτόπουλα. Υπάρχουν κότες και κοτόπουλα που συμβάλλουν στην οικιακή οικονομία των νοικοκυριών μας.
εικόνα 10
εκτροφές βοοειδών
Βοοειδή γαλακτοπαραγωγικής & αναπαραγωγικής κατεύθυνσης
10.348
Βοοειδή κρεοπαραγωγικής κατεύθυνσης
70.311
Βοοειδή μεικτής εκτροφής
63.078
ΣΥΝΟΛΟ
143.737
εκτροφές Αιγοπροβάτων
Πρόβατα (αμιγείς εκτροφές)
1.377.324
Αίγες (αμιγείς εκτροφές)
153.197
Αιγοπρόβατα (μεικτές)
882.134
ΣΥΝΟΛΟ
2.412.655
εκτροφές Χοίρων
Χοιρομητέρες
248
Παχυνόμενα χοιρίδια
2.960
ΣΥΝΟΛΟ
5.440
Λοιπές εκτροφές ζώων
Κονικλοτροφία
200 μητέρες
Σαλιγκαροτροφύα
3-4 μονάδες
Ορνιθοτροφία
Μελισσοκομία
ικανοποιητική
ΣΥΝΟΛΟ
5.440

Μελισσοκομία

Μελισσοκομία...
Με ικανοποιητικούς ρυθμούς αναπτύσσεται ο τομέας της μελισσοκομίας τα τελευταία χρόνια. Η πλούσια μελισσοκομική βλάστηση του νησιού αποτελούμενη από θυμάρι, ρείκια, αγριοφασκομηλιά και πλήθος άλλων αγριολούλουδων είναι κατάλληλη για την εκτροφή μελισσών και αρωματικού και ποιοτικού μελιού.
εικόνα 11
Οι μελισσοκόμοι μετακινούν τις κυψέλες τους στα όρια του Παντοκράτορα, καθώς και στα νησάκια Ερείκουσα, Μαθράκι, Οθωνοί όπου παράγουν και συσκευάζουν διάφορα είδη μελιού. Οι περισσότεροι από τους παραγωγούς είναι οργανωμένοι στο Μελισσοκομικό Συνεταιρισμό Κέρκυρας, ενώ υπάρχουν δύο εγκεκριμένα τυποποιητήρια μελιού. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ένα έντονο ενδιαφέρον για τα την μελισσοκομία πράγμα που είναι πολύ ενθαρρυντικό μιας και η πώληση του μελιού και των προϊόντων του (πρόπολη, κερί κ.α) αποφέρουν ικανοποιητικά κέρδη .

Αλιεία και Ιχθυοκαλλιέργεια

Αλιεία και Ιχθυοκαλλιέργεια...
Στην Κέρκυρα είναι ανεπτυγμένη η αλιεία όπου κάθε χρόνο αλιεύονται 10 περίπου τόνοι ψαριών από γρί-γρί, τράτες και μικρούς ψαράδες. Υπάρχουν αρκετά αλιευτικά καταφύγια. Τα αλιεύματα διατίθενται στη λαϊκή αγορά στα ιχθυοπωλεία, από πλανόδιους ψαράδες και κάποιες φορές στη ηπειρωτική Ελλάδα.
εικόνα 12
Υπάρχει μία μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας στη βορειοανατολική Κέρκυρα, στην περιοχή της Κασσιόπης, η οποία εκτρέφει λαβράκι και τσιπούρα. Το προϊόν διατίθεται κυρίως στην Ιταλία (90% της παραγωγής) και δευτερευόντως στην ελληνική αγορά (10% της παραγωγής). Επίσης υπάρχουν δύο εγκαταστάσεις επεξεργασίας και συσκευασίας αλιευμάτων. Στις λιμνοθάλασσες Κορισσίων, στη νότια Κέρκυρα, και Αντινιώτη, στη βόρεια Κέρκυρα, παράγεται μεγάλη ποσότητα σε κέφαλο, τσιπούρα και λαβράκι. Επίσης, υπάρχει παραγωγή χελιού, το οποίο διατίθεται στην ιταλική αγορά. Άλλα προϊόντα που παράγονται στις λιμνοθάλασσες είναι η κόκκινη γαρίδα, καβούρια, στρείδια και αυγοτάραχο.
αλιευτικός, ιχθυοκαλλιεργητικός και μεταποιητικός τομέας
Αλιευτικά Σκάφη
650
Αλιευτικοί Σύλλογοι
16
Αλιευτικά Καταφύγια
65
Μονάδες θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας
1
Λιμνοθαλάσσια Ιχθυοτροφεία εκτατικής καλλιέργειας
2
Εγκαταστάσεις επεξεργασίας & συσκευασίας αλιευμάτων
2

Μεταποίηση

Μεταποιητικές μονάδες Γεωργικού Τομέα Φυτικής και Ζωικής Παραγωγής
Ελαιοτριβεία (φυγοκεντρικά-κλασσικά)
99
Πυρηνελαιουργεία
1
Τυποποιητήρια λαδιού
2
Οινοποιεία
9
Επιχειρήσεις παραγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων (κρέμες, γιαούρτι, ρυζόγαλο, βούτυρο, νωπό γάλα)
2
Εγκαταστάσεις τεμαχισμού-επεξεργασίας κρέατος και πουλερικών και παραγωγής παρασκευασμάτων κρέατος
4
Εγκαταστάσεις παραγωγής προϊόντων με βάση το κρέας Σαλαμι Κέρκυρας,λουκάνικά,νουμπουλο
5
Εγκαταστάσεις μελιού
2
Ποτοποιία-Μεταποίησης τυποποίησης κουμ κουατ, λικερ-φρουί γλασέ, μαρμελάδα
3
Παραγωγής κερκυραϊκής μπύρας
1
Παραγωγής τσιτσιμπύρας
1

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

παραδοσιακά προϊόντα...
Σε όλα τα νησιά της Περιφέρειας μας παράγονται, ανάλογα της συνήθειες των κατοίκων, διάφορα παραδοσιακά προϊόντα. Στην Κέρκυρα, τέτοια είναι το κουμ-κουατ , η τσιτσυμπύρα, το λιμοντσέλο, η Κερκυραϊκή μπύρα , η συκόπιτα ή συκομαΐδα, το νούμπουλο, το σαλάμι Κερκύρας και τα λουκάνικα. Ο καρπός από το κουμ κουάτ είναι εσπεριδοειδές, που μεταποιείται στο ομώνυμο λικέρ, φρουί γλασέ και σε μικρότερες ποσότητες σε μαρμελάδα και γλυκό του κουταλιού. Πωλείται σε τοπικά παραδοσιακά μαγαζιά αλλά και σε Σουπερ Μάρκετ. Είναι ένα από τα προϊόντα που σχεδόν κάθε επισκέπτης παίρνει μαζί του φεύγοντας από την Κέρκυρα. Οι ίδιες επιχειρήσεις παρασκευάζουν μάντολες και μαντολάτα. Από λεμόνια παρασκευάζεται το λιμοντσέλο (είδος απεριτίφ) και η τσιτσιμπύρα (είδος αναψυκτικού) Η τσιτσιμπύρα «κουβαλά» την νεότερη ιστορία της Κέρκυρας, αποτελεί σήμα κατατεθέν των Επτανήσων από την εποχή της αγγλικής κυριαρχίας και γνωρίζει μεγάλη επιτυχία στα καφέ, τις ταβέρνες και τα μίνι μάρκετ του νησιού. Διατηρείται αποκλειστικά στο ψυγείο, σαν το γάλα, γι αυτό και δεν είναι εύκολη η εξαγωγή της. Η συκόπιτα ή συκομαΐδα είναι εκλεκτός ουζομεζές, που φτιάχνεται από αποξηραμένα σύκα, ούζο, πιπέρι και άλλα μπαχαρικά. Παρασκευάζεται από κάποιες μεταποιητικές μονάδες κουμ κουατ, ενώ δεν λείπει από τα κερκυραϊκά νοικοκυριά που αγαπούν την παράδοση. Τα λουκάνικα, τα σαλάμια και τα νούμπουλα (καπνιστό χοιρινό φιλέτο) Κερκύρας παρασκευάζονται με ντόπιες συνταγές από χοιρινά που εκτρέφονται σε πρότυπες μονάδες του Νομού.
εικόνα 13
Το περίφημο αυθεντικό βούτυρο Κέρκυρας, με το μοναδικό άρωμα, έχει αρχίσει να παράγεται και πάλι. Δυστυχώς, το βούτυρο παράγεται σε μικρές ποσότητες, διότι η επιχείρηση χρησιμοποιεί πρώτη ύλη γάλα το οποίο προέρχεται από ιδιόκτητη μικρής κτηνοτροφικής μονάδας. Στη βόρεια Κέρκυρα, στην περιοχή του Αρίλλα, παρασκευάζεται η κερκυραϊκή φρέσκια μπύρα, σε ένα μικρό, αλλά σύγχρονο ζυθοποιείο.
Η Κερκυραϊκή Μικροζυθοποιία παρασκευάζει τέσσερα είδη μπύρας εκ των οποίων:
  • -η Royal Ionian: ξανθιά, δροσιστική μπύρα από παλιά Τσέχικη συνταγή, είναι αρωματική με έντονο χαρακτήρα
  • -η Real Ale Bitter: καστανόχρωμη μπύρα, η γεύση της έχει μια ευχάριστη πικράδα και πλούσιο άρωμα
  • η Ionian Epos: σύμφωνα με τον Όμηρο στο έπος της "Οδύσσειας" ο βασιλιάς των Φαιάκων Αλκίνοος φύλασσε σε κρατήρες ασημένιους και χρυσούς κρίθινο οίνο. Με έμπνευση και οδηγό την αναφορά αυτή δημιουργήθηκε, και πάλι στο νησί των Φαιάκων, ο δικός μας Κρίθινος Οίνος.
  • -η Real Ale Special: ξανθοκόκκινη μπύρα, με φρουτώδες άρωμα και βελούδινη γεύση.

εικόνα 14
prototomeasprototomeasprototomeasprototomeasprototomeasprototomeasprototomeasprototomeasprototomeasprototomeasprototomeasprototomeasprototomeasprototomeas
© 2017 eMuseum of Corfu | designed by G.Tsirkatos
εικόνα
top